
Cách chia động từ tiếng Pháp thường khiến người mới học e ngại. Bao nhiêu là thì, đuôi động từ và ngoại lệ, tất cả trông như một ngọn núi. Thế nhưng, logic của nó chỉ gói gọn trong vài quy tắc đơn giản. Trên fle.re, mỗi người học tiến bộ theo nhịp độ riêng, không thuật ngữ rối rắm, không áp lực. Một động từ thay đổi tùy theo người nói, thời điểm hành động và ý định đằng sau câu nói. Một khi hiểu được cơ chế này, cách chia động từ tiếng Pháp trở nên rõ ràng hơn hẳn.
Bài viết này đi thẳng vào trọng tâm. Bạn sẽ thấy cách đi từ động từ nguyên thể đến một câu đúng ngữ pháp, cách chọn đúng thì và cách nhận ra một nhóm động từ chỉ trong nháy mắt. Rất nhiều ví dụ cụ thể, những mẹo đã được thử nghiệm trên lớp và các lời giải thích ngắn gọn đang chờ bạn. Ý tưởng không phải là ghi nhớ tất cả cùng một lúc. Chúng ta xây dựng từng bước một, từ cái phổ biến nhất đến cái hiếm gặp nhất.
Dù bạn học vì công việc, vì việc học hay vì niềm vui được nói tiếng Pháp, cách tiếp cận vẫn như nhau. Chúng ta bắt đầu từ những nền tảng hữu ích trong đời sống hằng ngày. Sau đó, ta bổ sung thêm từng lớp tùy theo nhu cầu thực tế. Khi ấy, cách chia động từ trở thành một công cụ thiết thực, chứ không còn là chướng ngại chặn đứng lời nói.
Làm sao bắt đầu học chia động từ mà không nản lòng?
Bắt tay vào học không hề là điều bất khả thi, dù các bảng chia động từ trông đáng ngại ngay từ cái nhìn đầu tiên. Cách hay nhất là xuất phát từ một nhu cầu cụ thể: nói điều bạn đang làm, điều bạn sẽ làm hay điều bạn đã làm. Khi đó bạn chọn một câu ngắn và xây dựng nó từng chữ một. Trước khi lo đến đuôi động từ, hãy nắm vài nền tảng ngữ pháp tiếng Pháp để biết ai là người thực hiện hành động trong câu.
Trình độ tiếng Pháp thật của bạn là gì?
Trả lời 10 câu hỏi nhanh ngay tại đây, không rời trang. Tạo tài khoản ở cuối để xem trình độ của bạn.
Hoàn thành bài test! 🎉
Tạo tài khoản miễn phí để xem trình độ ước tính và mở khóa lộ trình phù hợp.
Xem trình độ của tôiCác động từ tận cùng bằng -er như parler hay aimer vẫn là những người bạn đồng hành tốt nhất khi mới bắt đầu. Gần như tất cả chúng đều theo cùng một khuôn mẫu, nên sai sót rất hiếm. Hãy lặp lại chúng ở thì hiện tại, rồi đến thì passé composé, và khuôn mẫu ấy sẽ hiện ra lặp đi lặp lại ngay trước mắt bạn. Năm phút mỗi ngày giá trị hơn một buổi học dài vào Chủ nhật. Sự đều đặn giúp khắc sâu một phản xạ hơn nhiều so với thời lượng.
Đại từ nhân xưng làm chủ ngữ, điểm khởi đầu thực sự
Trước bất kỳ đuôi động từ nào, bạn cần biết các đại từ nhân xưng làm chủ ngữ. Chúng cho biết ai thực hiện hành động: je, tu, il, elle, on, nous, vous, ils, elles. Mỗi đại từ kéo theo một đuôi động từ nhất định. Đại từ « on » được chia như « il » hay « elle », một chi tiết rất hữu ích khi nói. Tiếng Pháp có sáu ngôi ngữ pháp, ba ở số ít và ba ở số nhiều.
Để khắc sâu các đại từ này, không gì bằng luyện tập trong những câu thực. Hãy viết những câu đơn giản trong đời sống hằng ngày và mỗi lần chỉ thay đổi chủ ngữ. « Je mange », « tu manges », « nous mangeons »: động từ chuyển động, nghĩa đi theo. Trò thay thế nho nhỏ này giúp cố định các dạng mà không cần cố nhớ máy móc. Bạn nghe ra được logic thay vì học thuộc lòng.
Nhận biết ba nhóm động từ
Tiếng Pháp xếp động từ thành ba họ, điều này giúp việc học đơn giản hơn. Nhóm thứ nhất gồm các động từ tận cùng bằng -er, như marcher hay chanter. Đây là nhóm quy tắc nhất và đông đảo nhất, nên đáng học trước tiên vì lợi ích lớn nhất. Nhóm thứ hai tập hợp các động từ tận cùng bằng -ir mà thành « -issons » với nous, như finir hay choisir.
Nhóm thứ ba gom toàn bộ phần còn lại, bao gồm cả những động từ rất thông dụng như aller, faire, prendre hay venir. Những động từ này thường bất quy tắc, nên tốt hơn hết là kiểm tra dạng của chúng thay vì đoán. Tin vui: đó lại chính là những động từ bạn sẽ nghe thấy nhiều nhất. Nhờ gặp đi gặp lại chúng trong đời thực, bạn sẽ nhớ chúng mà chẳng cần nghĩ ngợi.
- Nhóm thứ nhất: động từ tận cùng bằng -er (parler, aimer), rất quy tắc.
- Nhóm thứ hai: động từ tận cùng bằng -ir với « -issons » ở nous (finir, réussir).
- Nhóm thứ ba: động từ bất quy tắc (aller, faire, prendre), phải kiểm tra từng trường hợp.
Thì hiện tại của thức trực thuyết, nền tảng của mọi thứ
Thì hiện tại của thức trực thuyết dùng để mô tả điều đang diễn ra lúc này: « je mange une pomme ». Người ta cũng dùng nó cho một chân lý chung hay một thói quen. Với động từ nhóm thứ nhất, ta bỏ đuôi -er của động từ nguyên thể rồi thêm đúng đuôi. Gốc của « parler » trở thành « parl- », sau đó ta gắn thêm -e, -es, -e, -ons, -ez, -ent.
| Ngôi | Đuôi động từ | Ví dụ: parler |
|---|---|---|
| je | -e | je parle |
| tu | -es | tu parles |
| il / elle / on | -e | elle parle |
| nous | -ons | nous parlons |
| vous | -ez | vous parlez |
| ils / elles | -ent | ils parlent |
Lưu ý rằng bốn dạng phát âm gần như giống hệt nhau khi nói: parle, parles, parle, parlent. Chỉ có « nous » và « vous » nghe thực sự khác biệt. Tuy nhiên, khi viết, mỗi đuôi động từ đều quan trọng để hợp giống hợp số. Chính vì thế mà đại từ chủ ngữ vẫn là mốc tựa tốt nhất của bạn trước khi viết phần đuôi động từ.
Hai trợ động từ être và avoir, hai động từ phải thuộc nằm lòng
Có hai động từ trở đi trở lại không ngừng: être và avoir. Chúng được gọi là trợ động từ, vì giúp cấu tạo các thì kép. « J’ai visité Paris » dùng avoir, còn « elle est allée au marché » dùng être. Hai động từ này cũng dùng để mô tả một trạng thái hay sự sở hữu. Học chúng sớm sẽ mở khóa một phần rất lớn của ngôn ngữ nói.
| Ngôi | être | avoir |
|---|---|---|
| je / j’ | suis | ai |
| tu | es | as |
| il / elle | est | a |
| nous | sommes | avons |
| vous | êtes | avez |
| ils / elles | sont | ont |
Phần lớn các động từ cấu tạo thì passé composé với avoir. Một nhóm nhỏ các động từ chỉ sự di chuyển hay thay đổi trạng thái thì dùng être: aller, venir, entrer, sortir, monter, descendre, naître, mourir. Các động từ phản thân như « se laver » cũng dùng être. Với être, quá khứ phân từ hợp với chủ ngữ, một điểm cần theo dõi sát khi viết.
Những động từ bất quy tắc thông dụng nhất cần ghi nhớ
Một số động từ nhóm thứ ba trở lại trong gần như mỗi câu. Aller, faire, prendre, venir, pouvoir, vouloir và dire tạo thành nhóm dẫn đầu. Dạng của chúng thường thay đổi, nhưng tần suất xuất hiện lại có lợi cho bạn. Vì bạn nghe chúng liên tục, chúng nhanh chóng bám rễ vào tai. Hãy học từng cái một, trong những câu ngắn hữu ích, thay vì trong những danh sách dài khó tiêu.
Hãy lấy động từ « aller » làm ví dụ điển hình. Ở thì hiện tại, nó thành je vais, tu vas, il va, nous allons, vous allez, ils vont. Gốc động từ nhảy từ dạng này sang dạng khác, điều gây bối rối lúc đầu. Hãy lặp lại các dạng này trong những câu hỏi đơn giản: « où vas-tu ? », « nous allons au marché ». Ngữ cảnh cố định cách chia động từ tốt hơn một bảng chia câm lặng.
Thì passé composé để kể lại điều đã xảy ra
Thì passé composé kể lại một hành động đã kết thúc: « j’ai rencontré un ami hier ». Ta cấu tạo nó bằng một trợ động từ ở thì hiện tại, tiếp theo là quá khứ phân từ của động từ. Với nhóm thứ nhất, quá khứ phân từ này tận cùng bằng -é: mangé, parlé, aimé. Đây là thì quá khứ hữu ích nhất để giao tiếp hằng ngày, nên hãy luyện nó ngay sau thì hiện tại.
Không gì thay thế được sự lặp lại để cố định các dạng này. Các bài tập chia động từ có hướng dẫn nhanh chóng chỉ ra cho bạn những điểm yếu. Hãy lấy lại cùng một câu, đổi trợ động từ, đổi ngôi, rồi quan sát điều gì thay đổi. Chỉ trong vài ngày, việc hợp giống của quá khứ phân từ và cách chọn trợ động từ trở thành phản xạ thay vì những phép tính chậm chạp.
Thì imparfait và thì tương lai để định vị hành động
Sau thì passé composé là thì imparfait, thì của thói quen và khung cảnh. « Quand j’étais petit, je lisais chaque soir » dựng nên một bối cảnh trong quá khứ. Người ta đặt nó đối lập với thì passé composé, thì đánh dấu một sự việc cụ thể và đã kết thúc. Cặp thì này đã bao quát phần lớn những câu chuyện bạn muốn kể khi mới bắt đầu.
Còn thì tương lai thì mở ra những dự định và quyết định sắp tới. Tiếng Pháp có hai lựa chọn đơn giản để nói về ngày mai. Thì tương lai gần được cấu tạo với « aller » cộng động từ nguyên thể: « je vais partir ». Thì tương lai đơn thêm một đuôi vào động từ: « je partirai ». Thì tương lai gần là quá đủ trong một cuộc trò chuyện hằng ngày.
Gốc và đuôi động từ, phương pháp gần như luôn hiệu quả
Mỗi động từ được cắt làm hai phần. Gốc động từ mang nghĩa và thường giữ ổn định từ dạng này sang dạng khác. Để tìm nó, ta bỏ đuôi của động từ nguyên thể: « finir » cho ra « fin- ». Sau đó ta thêm phần thay đổi. Đuôi động từ thay đổi tùy theo ngôi, thì và thức được chọn.
Cách cắt này hoạt động rất tốt với nhóm thứ nhất và thứ hai, vốn giữ gốc động từ đều đặn. Với nhóm thứ ba, gốc động từ có thể thay đổi từ ngôi này sang ngôi khác, như trong « je vais » và « nous allons ». Trong trường hợp đó, một bảng chia động từ vẫn là người bạn tốt nhất của bạn. Ta kiểm tra, ta ghi lại, và dần dần dạng động từ bám chắc vào trí nhớ một cách bền vững.
Mẹo để không nhầm lẫn giữa đuôi động từ và hợp giống hợp số
Lỗi về đuôi động từ ai cũng mắc khi mới bắt đầu, kể cả những học sinh giỏi. Một mẹo đơn giản: đọc các câu của bạn thành tiếng để nghe ra sự khác biệt. « Je parle » và « ils parlent » phát âm giống nhau, nhưng viết khác nhau. Cái bẫy nổi tiếng « -er », « -é » và « -ez » được giải quyết bằng một phép thử thay thế nhanh.
Hãy thay động từ đang phân vân bằng « prendre » hoặc « mordre ». Nếu « mordre » nghe xuôi tai, hãy viết -er; nếu là « mordu », hãy viết -é. « -ez » chỉ dành cho đại từ « vous ». Thói quen nho nhỏ này giúp tránh những lỗi rất phổ biến khi viết. Luyện tập đa dạng cũng có ích: các bài chính tả bằng âm thanh tiếng Pháp kết hợp cả tai nghe lẫn tay viết.
- Đọc câu thành tiếng để khắc sâu âm của các đuôi động từ.
- Xác định chủ ngữ trước, rồi chọn đuôi động từ phù hợp với nó.
- Thử « -er » hay « -é » bằng cách thay thế bằng « mordre ».
- Luôn để một bảng chia động từ trong tầm tay để kiểm tra khi phân vân.
Đi xa hơn với các thức khác
Thức trực thuyết là đủ cho phần lớn các cuộc trao đổi, nhưng những thức khác đang chờ bạn ở giai đoạn sau. Thức mệnh lệnh dùng để ra lệnh hay khuyên bảo: « écoute », « partons ». Thức bàng thái (subjonctif) diễn đạt một ước muốn, một sự nghi ngờ hay một sự cần thiết, thường sau « que ». Còn thức điều kiện thì dùng cho phép lịch sự và các giả định: « je voudrais un café ».
Không cần vội với những thức nâng cao hơn này. Trước hết hãy xây dựng một nền tảng vững chắc ở thì hiện tại và thì passé composé. Một lộ trình có hướng dẫn giúp giữ đúng trình tự: các khóa học tiếng Pháp A1 tiến từ cái đơn giản nhất đến cái phức tạp nhất. Bạn sẽ bổ sung thức bàng thái và thức điều kiện khi những nền tảng này đã vững vàng.
Tiến bộ bền vững, từng động từ một
Cách chia động từ được chinh phục bằng từng nét nhỏ, chứ không phải bằng một cuộc tấn công duy nhất. Giờ đây bạn đã biết ba nhóm động từ, các đại từ chủ ngữ và hai trợ động từ chủ chốt. Thì hiện tại, thì passé composé và một thì tương lai đơn đã bao quát phần lớn nhu cầu của bạn. Phần còn lại được bổ sung dần theo những lần gặp gỡ với ngôn ngữ. Việc luyện tập đều đặn biến những quy tắc này thành phản xạ bền lâu.
Câu hỏi thường gặp về cách chia động từ tiếng Pháp
Hãy bắt đầu với thì hiện tại của thức trực thuyết, thì hữu ích nhất trong đời sống hằng ngày. Nó mô tả điều đang diễn ra lúc này và cũng dùng cho thói quen. Trước hết hãy luyện các động từ tận cùng bằng -er, rất quy tắc, rồi đến hai trợ động từ être và avoir. Sau đó bổ sung thì passé composé để kể chuyện, và một thì tương lai cho các dự định của bạn. Lộ trình này đã bao quát phần lớn các cuộc trò chuyện cơ bản. Tiếng Pháp có ba nhóm. Nhóm thứ nhất gồm các động từ tận cùng bằng -er, quy tắc và đông đảo. Nhóm thứ hai tập hợp các động từ tận cùng bằng -ir mà thành « -issons » với nous, như finir. Nhóm thứ ba gom các động từ bất quy tắc, trong đó có aller, faire hay prendre. Hãy bắt đầu với nhóm thứ nhất trước khi tiếp cận những điểm đặc thù của hai nhóm còn lại. Ta tách gốc động từ, phần mang nghĩa, khỏi đuôi động từ, phần thay đổi. Với gốc, hãy bỏ đuôi của động từ nguyên thể: « parler » cho ra « parl- ». Sau đó ta thêm phần đuôi tương ứng với ngôi và thì. Phương pháp này hoạt động rất tốt với các động từ quy tắc. Với động từ bất quy tắc, một bảng chia động từ vẫn chắc chắn hơn. Phần lớn các động từ cấu tạo thì passé composé với avoir: « j’ai mangé ». Một số động từ chỉ sự di chuyển hay thay đổi trạng thái thì dùng être: aller, venir, naître, mourir. Các động từ phản thân như « se laver » cũng dùng être. Với être, quá khứ phân từ hợp với chủ ngữ. Cách chọn trợ động từ này đáng được ôn lại đều đặn. Hãy thay động từ bằng « mordre » hoặc « prendre » để phân định. Nếu « mordre » nghe xuôi tai, dạng đó là động từ nguyên thể tận cùng bằng -er. Nếu « mordu » hợp hơn, đó là quá khứ phân từ tận cùng bằng -é. « -ez » để dành cho đại từ « vous ». Phép thử đơn giản này giúp tránh những lỗi phổ biến nhất khi viết. Tất cả tùy thuộc vào sự đều đặn hơn là vào thời lượng của mỗi buổi học. Năm đến mười phút mỗi ngày cho kết quả tốt hơn một buổi học dài mỗi tuần. Hãy đọc, nghe và để ý các động từ xung quanh bạn. Hãy đổi ngôi hoặc đổi thì để luyện tập. Phản xạ đến cùng với sự lặp lại, chứ không phải với việc học thuộc gượng ép. Không, thì passé simple có thể đợi lúc đầu. Người ta gặp nó chủ yếu trong văn viết, trong các câu chuyện và sách vở. Để nói, thì passé composé là quá đủ. Trước hết hãy tập trung vào thì hiện tại, thì passé composé và thì tương lai gần. Bạn sẽ tiếp cận các thì văn chương sau này, khi nền tảng của bạn đã vững chắc.Nên bắt đầu học chia động từ với thì nào?
Có bao nhiêu nhóm động từ?
Làm sao tìm được gốc và đuôi của một động từ?
Khi nào dùng être và khi nào dùng avoir?
Làm sao để không nhầm lẫn giữa « -er », « -é » và « -ez »?
Cần bao lâu để tiến bộ?
Có cần học thì passé simple ngay không?

Trình độ tiếng Pháp thật của bạn là gì?
Trả lời 10 câu hỏi nhanh ngay tại đây, không rời trang. Tạo tài khoản ở cuối để xem trình độ của bạn.






