FLE.re Premium Learning
DELF B2 Tester son niveau Fonctionnement Tarifs Blog Connexion

Erreu chính tả trong chia động từ tiếng Pháp: cách tránh

Erreurs fréquentes en conjugaison française

Chia động từ tiếng Pháp khiến ai cũng phải đau đầu. Người mới học vấp ngã đã đành, nhưng ngay cả người Pháp bản xứ cũng vậy. Ta cứ tưởng mình đã nắm chắc các thì, thế rồi một đuôi động từ lại tuột khỏi tay ta đúng vào lúc không ngờ. Một email công việc, một câu trả lời trong buổi phỏng vấn, một tin nhắn hơi trang trọng, và sự phân vân lại quay về. « Je ferai » hay « je ferais » ? « Il a mangé » hay « il est mangé » ? Những do dự này rất bình thường, nhưng chúng để lại dấu vết trong văn viết.

Vấn đề là những lỗi này bám rễ từ sớm và dai dẳng rất lâu. Chúng thường bắt nguồn từ lời nói, nơi mọi thứ diễn ra rất nhanh và tai ta dễ lẫn lộn những âm gần giống nhau. Trong văn viết, chỉ thừa hay thiếu một chữ cái thôi là nghĩa đã thay đổi. Bài viết này điểm lại những lỗi chia động từ khó bỏ nhất, kèm những mốc ghi nhớ đơn giản. Không có thuật ngữ rườm rà, chỉ có những quy tắc rõ ràng và ví dụ đời thường.

Bạn sẽ thấy rằng phần lớn những cái bẫy này được giải quyết chỉ với hai ba phản xạ. Đọc lại thành tiếng, đặt câu hỏi đúng lúc, và lỗi sẽ lộ ra ngay trước mắt. Dưới đây là những trường hợp hay gặp nhất, cùng cách để không còn bỏ sót chúng nữa.

Vì sao chia động từ tiếng Pháp lại bẫy ta nhiều đến thế

Tiếng Pháp có vô số thì, thức và ngoại lệ. Mỗi nhóm động từ có đuôi riêng của nó, và các động từ bất quy tắc phá vỡ mọi thói quen. Thêm vào đó là một cái bẫy đáng gờm: rất nhiều dạng được phát âm giống nhau nhưng viết khác nhau. « J’ai parlé », « parler » và « parlez » nghe gần như y hệt khi nói. Não dựa vào âm thanh, còn tay thì viết sai chữ cái.

Bài kiểm tra trình độ miễn phí

Trình độ tiếng Pháp thật của bạn là gì?

Trả lời 10 câu hỏi nhanh ngay tại đây, không rời trang. Tạo tài khoản ở cuối để xem trình độ của bạn.

+300 người học đã kiểm tra trình độ
Miễn phí · 2 phút · không cần thẻ

Một yếu tố khác là tốc độ. Ta gõ một tin nhắn, trả lời ngay lập tức, không đọc lại. Những lỗi do bất cẩn cứ thế lọt qua không bị chặn. Nhiều cái bẫy trong số này thuộc về quy tắc ngữ pháp nâng cao, vốn được học quá nhanh ở trên lớp. Hiểu được logic đằng sau mỗi dạng thức vẫn là hàng rào bảo vệ tốt nhất.

Còn có cả sức nặng của những thói quen vùng miền và thân mật. Một số cách nói được truyền miệng và cuối cùng lọt vào văn viết mà ta chẳng hề hay biết. « J’ai été voir un film » là một ví dụ điển hình. Ta nghe thấy nó ở khắp nơi, thế nhưng dạng chuẩn mực vẫn là « je suis allé voir un film ». Nhận ra những phản xạ tự động này đã là một bước tiến lớn.

  Tiếng Pháp B1 : hội thoại hàng ngày

Quá khứ phân từ với « avoir » : quy tắc mà ta hay quên

Đây là lỗi vua, cái bẫy giăng ra cho cả cậu học sinh cấp hai lẫn vị cán bộ bận rộn. Ta thường đọc thấy « les mails que j’ai envoyé », trong khi lẽ ra phải là « les mails que j’ai envoyés ». Với trợ động từ avoir, quá khứ phân từ không hợp giống hợp số, trừ khi bổ ngữ trực tiếp đứng trước động từ. Ở đây, « les mails » đứng trước « envoyés », nên phải hợp. Hãy tìm bổ ngữ trực tiếp, quy tắc sẽ trở nên trong veo.

Phản xạ gói gọn trong một câu hỏi: « j’ai envoyé quoi ? » (tôi đã gửi cái gì?). Nếu câu trả lời đến trước động từ, ta phải hợp. Nếu nó đến sau, phân từ giữ nguyên bất biến. « J’ai envoyé les mails » không hợp, vì bổ ngữ trực tiếp đứng sau. Bài thể dục nhỏ này giúp tránh được một nửa số lỗi ta thấy trong văn bản công việc.

  • Tìm bổ ngữ trực tiếp bằng cách đặt câu hỏi « cái gì ? » hoặc « ai ? ».
  • Bổ ngữ trực tiếp đứng trước động từ: phân từ hợp về giống và số.
  • Bổ ngữ trực tiếp đứng sau động từ: phân từ giữ nguyên bất biến.
  • Không có bổ ngữ trực tiếp trong câu: cũng không hợp.
  • Khi phân vân, hãy diễn đạt lại câu để xem bổ ngữ nằm ở đâu.

« Être » hay « avoir » : chọn đúng trợ động từ

Một lỗi kinh điển khác là lẫn lộn hai trợ động từ ở các thì kép. Ta nghe thấy « j’ai été à Paris » thay cho « je suis allé à Paris ». Cách nói này trôi tuột khi nói, nhưng nó xa rời ngôn ngữ chuẩn mực. Các động từ chỉ chuyển động như aller, venir, partir, entrer hay sortir được chia với être. Các động từ phản thân cũng vậy: « je me suis levé », không bao giờ « je m’ai levé ».

Với être, phân từ luôn hợp với chủ ngữ. « Elle est allée », « ils sont partis », « nous sommes venus ». Chính ở đây mà nhiều người quên mất chữ « e » hoặc chữ « s ». Còn phân vân ư? Hãy đổi giống của chủ ngữ và lắng nghe xem đuôi động từ có thay đổi không. Sự hợp đúng khi ấy gần như tự động ăn khớp, chẳng cần tính toán rắc rối gì.

Tương lai hay điều kiện: « je ferai » đối đầu « je ferais »

Chỉ một chữ cái thôi, và nghĩa đã đảo lộn. « Je ferai » thông báo một hành động chắc chắn, một dự định, một lời hứa. « Je ferais » mở ra một khả năng, một điều gì đó phụ thuộc vào một điều kiện. Khi nói, sắc thái gần như biến mất. Trong văn viết, nó lại nặng ký. Viết « je vous enverrais le devis demain » cho một khách hàng sẽ gieo nghi ngờ về cam kết của bạn.

Cách kiểm tra rất đơn giản. Hãy tự hỏi: điều này chắc chắn hay chỉ là có thể? Nếu chắc chắn, thì tương lai đuôi -ai. Nếu nó phụ thuộc vào một chữ « si » (nếu), thì điều kiện cách đuôi -ais. Bạn cũng có thể thay bằng « nous »: « nous ferons » cho tương lai, « nous ferions » cho điều kiện. Tai sẽ phân định ngay lập tức, vì hai dạng này không thể lẫn với nhau.

Dạng tương lai Dạng điều kiện Ngữ cảnh đúng
Je viendrai Je viendrais Lời hứa hoặc kế hoạch / Khả năng hoặc giả định
Nous répondrons Nous répondrions Cam kết chắc chắn / Khả năng có điều kiện
Tu prendras Tu prendrais Chỉ dẫn hoặc điều chắc chắn / Lịch sự, nhượng bộ

Điều kiện cách sau « si » : lỗi cần loại bỏ

Đây là một lỗi mà nhiều người mang theo từ thời đi học. Ta nói « si j’aurais su » hay « si je voudrais », và thầy cô nghiến răng. Sau một chữ « si » chỉ điều kiện, ta không bao giờ dùng điều kiện cách. Ta dùng quá khứ chưa hoàn thành hoặc hiện tại, tùy trường hợp. Những dạng đúng là « si j’avais su » và « si je voulais ».

Nguyên cả câu giúp ta thấy được logic. « Si j’avais su, je serais venu »: quá khứ chưa hoàn thành sau « si », điều kiện cách ở phần còn lại. Điều kiện cách nằm trong hệ quả, không nằm trong điều kiện. Một câu ghi nhớ vẫn được truyền tai nhau: những chữ « si » không ưa những đuôi « rais ». Hãy nhắc đi nhắc lại nó, nó cứu vãn khối bài làm.

  Tính từ: hợp giống hợp số, vị trí và các trường hợp đặc biệt

Các động từ bất quy tắc ở thì hiện tại

Động từ bất quy tắc ở thì hiện tại: tránh lỗi chia động từ tiếng Pháp

Chính chúng là thủ phạm khiến người ta vấp ngã nhiều nhất, kể cả những người tự tin vào tiếng Pháp của mình. Ai mà chưa từng phân vân giữa « vous faites » và « vous faîtes »? Dạng đúng là vous faites, không có dấu mũ, ở bất cứ đâu. Động từ faire cho ta: je fais, tu fais, il fait, nous faisons, vous faites, ils font. Không có cái nón nào trên chữ « i », dù thói quen có thì thầm điều ngược lại.

Các động từ dire, aller, voir hay vouloir cũng dành cho ta những bất ngờ cùng loại. Đôi khi ta đọc thấy « vous disez » thay cho « vous dites », chỉ vì suy loại tương tự với các động từ có quy tắc. Phương thuốc đáng tin duy nhất là lặp lại một cách chủ động. Thường xuyên làm bài tập chia động từ giúp neo những dạng đúng vào trí nhớ.

Nguyên mẫu đuôi -er hay phân từ đuôi -é: cuộc đọ sức của âm thanh

Khác biệt giữa nguyên mẫu đuôi -er và quá khứ phân từ đuôi -é

« Je vais mangé » hay « je vais manger »? Sự nhầm lẫn giữa nguyên mẫu đuôi -er và phân từ đuôi -é cứ tái diễn không ngừng. Cả hai được phát âm giống nhau, đó là chỗ bẫy. Mẹo này thì lần nào cũng ăn: hãy thay động từ bằng « prendre » hoặc « pris ». Nếu « prendre » nghe xuôi tai, đó là nguyên mẫu. Nếu « pris » hợp, đó là quá khứ phân từ.

« Je vais prendre » thì được, vậy nên « je vais manger ». « Il a pris » thì được, vậy nên « il a mangé ». Cách kiểm tra này đứng vững vì những động từ ấy thay đổi hình dạng khi nghe. Sau một giới từ như « pour » hay « sans », ta luôn giữ nguyên mẫu: « sans manger », không bao giờ « sans mangé ».

  • Phép thử « prendre / pris »: nếu « prendre » xuôi, ta viết -er.
  • Nếu « pris » xuôi, ta viết phân từ đuôi -é.
  • Sau một giới từ, nguyên mẫu luôn được ưu tiên.
  • Các phần mềm sửa lỗi thường bỏ sót loại lỗi này.

Sự hợp ở thể bị động và với động từ phản thân

Các động từ phản thân gây rối. « Elle s’est lavée » hay « elle s’est lavé les mains »? Khi không có bổ ngữ trực tiếp đứng trước, ta hợp với chủ ngữ: « ils se sont couchés tôt ». Khi bổ ngữ trực tiếp đứng sau động từ, không hợp: « elle s’est lavé les mains », vì « les mains » đến sau. Cùng một động từ mà đổi đuôi tùy theo vị trí của bổ ngữ.

Ở thể bị động, quy tắc ổn định hơn. Phân từ luôn hợp với chủ ngữ. Ta viết « les invitations ont été envoyées », không bao giờ « ont été envoyé ». Lời nói xóa nhòa sự khác biệt, nhưng văn viết đòi hỏi nó. Một email thể bị động mà hợp sai sẽ bị nhận ra ngay, nhất là trong môi trường công việc nơi từng chi tiết đều đáng giá.

Phản xạ tốt nhất vẫn là đọc lại có chủ đích. Hãy khoanh vùng những câu bị động và phản thân của bạn, rồi kiểm tra từng sự hợp một. Dành thời gian để tiến bộ trong văn viết thực sự thay đổi cái nhìn của người đọc. Trên một CV, một email hay ngay cả LinkedIn, một văn bản sạch sẽ tạo được niềm tin và truyền tải được thông điệp.

Thức mệnh lệnh và chữ « s » thừa

Ở thức mệnh lệnh, các động từ nhóm một mất đi chữ « s » của mình ở ngôi thứ hai số ít. Ta viết « mange ta soupe », « parle plus fort », « range ta chambre ». Không có chữ « s » cuối, khác với thì hiện tại « tu manges ». Quy tắc nhỏ này nhiều người bỏ sót, nhất là trong những tin nhắn viết vội vàng.

  Tiếng Pháp cho sinh viên Erasmus: thành công trong kỳ trao đổi

Tuy vậy vẫn có một ngoại lệ len vào: chữ « s » quay lại trước « en » và « y ». Ta viết « manges-en » và « vas-y », để nối âm. Không có hai đại từ này, chữ « s » biến mất. « Va au marché » nhưng « vas-y »: sự khác biệt nằm ở âm đi sau. Hãy nhớ cặp này, nó giải quyết gần hết mọi trường hợp.

Thức giả định bị bỏ quên sau một số cách diễn đạt

Thức giả định làm người ta sợ, nhưng một số cách diễn đạt đòi hỏi nó không bàn cãi. Sau « il faut que », « bien que » hay « pour que », ta luôn dùng nó. Ta nói « il faut que tu viennes », không bao giờ « il faut que tu viens ». Tai đôi khi chấp nhận dạng sai, còn văn viết chuẩn mực thì từ chối. Nhận diện những từ kích hoạt này là đủ để chỉnh lại.

Hãy coi chừng cái bẫy ngược lại với « après que », vốn đòi hỏi thức trần thuật. Ta viết « après qu’il est parti », dù « après qu’il soit parti » nghe thấy ở khắp nơi. Quy tắc đi ngược lại thói quen sử dụng. Khi phân vân, hãy ghi nhớ cặp đôi: « avant que » dùng thức giả định, « après que » dùng thức trần thuật.

Kết luận

Sửa các lỗi chia động từ tiếng Pháp trong đời sống hằng ngày

Các lỗi chia động từ tiếng Pháp gần như luôn đến từ cùng những nguồn gốc. Một quá khứ phân từ hợp sai, một trợ động từ chọn nhầm, một thì tương lai bị nhầm thành điều kiện. Chẳng có gì không thể vượt qua một khi đã nắm được các mốc trong đầu. Phần lớn các lỗi rơi rụng chỉ với một động tác duy nhất: đọc lại thành tiếng trước khi gửi đi.

Mỗi lỗi được phát hiện là một quy tắc bám trụ lại mãi mãi. Ngay cả những người giỏi nhất cũng có ngày sập bẫy, vậy nên cứ tiến lên mà đừng tự phán xét. Hãy kiểm tra sự hợp, thử các thì của bạn, giữ lại chút hoài nghi hữu ích thôi thúc ta đọc lại. Dần dần, văn viết trở nên chắc chắn hơn, và việc chia động từ thôi còn là một bãi mìn.

Tổng hợp các lỗi chia động từ tiếng Pháp cần tránh

Câu hỏi thường gặp về các lỗi chia động từ

Lỗi chia động từ hay gặp nhất là gì?

Việc hợp quá khứ phân từ với « avoir » đứng đầu bảng. Nhiều người quên hợp khi bổ ngữ trực tiếp được đặt trước động từ. « Les lettres que j’ai reçues » thì phải hợp, trong khi « j’ai reçu les lettres » lại không hợp chút nào.

Làm sao biết có phải hợp quá khứ phân từ với « avoir » hay không?

Hãy đặt câu hỏi « cái gì ? » sau động từ. Nếu câu trả lời nằm trước động từ, bạn hợp về giống và số. Nếu nó nằm sau, phân từ giữ nguyên bất biến. Đó là phép thử duy nhất thực sự có giá trị, dù khi nói hay khi viết.

« Je ferai » hay « je ferais », làm sao để không còn nhầm?

« Je ferai » diễn tả một hành động chắc chắn, ở thì tương lai. « Je ferais » diễn tả một hành động có thể xảy ra, có điều kiện. Để phân định, hãy thay bằng « nous »: « nous ferons » hoặc « nous ferions ». Sự khác biệt về âm thanh đưa bạn vào đúng hướng ngay lập tức.

Dùng « être » hay « avoir » cho các động từ chỉ chuyển động?

Ta dùng « être » cho aller, venir, partir, entrer, sortir, monter và những động từ họ hàng, cũng như cho tất cả các động từ phản thân. Khi ấy phân từ hợp với chủ ngữ. Ta nói « elle est venue », không bao giờ « elle a venu ».

Có được dùng điều kiện cách sau « si » không?

Không, không bao giờ sau một chữ « si » chỉ điều kiện. Ta dùng quá khứ chưa hoàn thành hoặc hiện tại. Ta viết « si j’avais le temps », không viết « si j’aurais le temps ». Điều kiện cách nằm ở phần còn lại của câu, phần diễn tả hệ quả.

Làm sao phân biệt nguyên mẫu đuôi -er với phân từ đuôi -é?

Hãy thay động từ bằng « prendre » rồi bằng « pris ». Nếu « prendre » nghe xuôi tai, hãy viết -er. Nếu « pris » nghe xuôi tai, hãy viết -é. « Je vais manger » thành « je vais prendre », vậy nên nguyên mẫu được áp dụng không chút do dự.

Các phần mềm sửa lỗi tự động có sửa được những lỗi này không?

Không phải lúc nào cũng vậy. Chúng phát hiện tốt các lỗi đánh máy, nhưng bỏ sót nhiều lỗi về nghĩa, nhất là giữa nguyên mẫu và phân từ. Việc con người đọc lại, thành tiếng nếu có thể, vẫn là bộ lọc đáng tin cậy nhất cho những trường hợp cụ thể này.

Bài kiểm tra trình độ miễn phí

Trình độ tiếng Pháp thật của bạn là gì?

Trả lời 10 câu hỏi nhanh ngay tại đây, không rời trang. Tạo tài khoản ở cuối để xem trình độ của bạn.

+300 người học đã kiểm tra trình độ

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Trình độ tiếng Pháp của bạn?
Lên đầu trang
FLE.re - Apprenez le français en ligne
Privacy Overview

This website uses cookies so that we can provide you with the best user experience possible. Cookie information is stored in your browser and performs functions such as recognising you when you return to our website and helping our team to understand which sections of the website you find most interesting and useful.